Beter slapen met melatonine?

0
354
Melatonine slapen

Wist je dat melatonine ons dag- en nachtritme regelt? Goed slapen doe je dan ook vooral dankzij dit lichaamseigen slaaphormoon dat wordt gemaakt door de pijnappelklier. De stof werkt als een ingebouwde biologische klok. Het hoeft maar donker te worden en je hersenen beginnen melatonine te produceren. Daarmee wordt er direct een signaal afgegeven. Zodra de melatonine in je bloed komt, krijg je slaap en is het lekker om onder de lakens te kruipen, je ogen te sluiten en richting dromenland te vertrekken. Zodra het licht wordt, stopt de productie van melatonine weer. Je lichaam weet hierdoor dat het weer tijd is om wakker te worden. Maar hoe zit dat dan? Heb je dankzij deze productie van melatonine dan nooit geen slaapproblemen? Hoe komt het dat er heel wat mensen zijn die regelmatig slecht slapen of dat sommigen zelfs aan een chronische slaapstoornis lijden? Kun je de natuur misschien een handje helpen door wat extra melatonine te nemen? 

Alles over slapen en melatonine

Melatonine is een hormoon dat ons lichaam zelf produceert. Sinds de jaren negentig van de vorige eeuw is er ook synthetische melatonine verkrijgbaar. Extra melatonine kan bijvoorbeeld van nut zijn bij een verstoorde slaapcyclus als gevolg van een jetlag of tijdens het draaien van nacht- of ploegendiensten. Daarnaast kan het middel helpen bij verschillende slaapstoornissen. Je kunt melatonine op vertoon van een doktersrecept halen bij de apotheek.

Melatonine als voedingssupplement

Melatonine is niet alleen verkrijgbaar als medicijn, het wordt ook als voedingssupplement verkocht bij de drogist en in online winkels. Hierdoor gaan veel mensen die slecht slapen zelf experimenteren met melatoninepillen. Wanneer je overweegt om een potje melatonine aan te schaffen, is het wel zo slim dat je weet wat het precies doet in relatie tot jouw slaap. Wil je meer begrijpen van melatonine en de invloed die het heeft op je bioritme, dan is het ook belangrijk dat je meer inzicht krijgt in wat er nu eigenlijk allemaal gebeurt tijdens het slapen en welke factoren een rol spelen bij slapeloosheid.

Na het lezen van dit artikel weet je:

  • Waarom slapen belangrijk is
  • Wat er nu eigenlijk precies gebeurt tijdens onze slaapcyclus
  • Hoe het komt dat we slecht slapen
  • Wat de beste slaaptips zijn voor het geval we niet kunnen slapen
  • Wat melatonine is en welke invloed het heeft op je bioritme
  • Welke dosis melatonine en welk tijdstip het meest effect heeft
  • Wat de bijwerkingen van melatonine zijn

Slapen

Slapen volgens de biologische klok

Ieder mens heeft een biologische klok die ervoor zorgt dat verschillende processen in je lichaam volgens een 24-uursritme verlopen. Ook je waak-slaapritme wordt er door bepaald. De biologische klok staat in nauw contact met het licht en vertelt de hersenen melatonine te produceren wanneer het donker wordt. Je hebt voldoende van het slaaphormoon melatonine nodig om goed te kunnen slapen. De biologische klok werkt voor iedereen weer anders. Daarom heb je ochtend- en avondmensen. Zo gaat de ochtendmens vroeg naar bed en staat ook weer vroeg op. De avondmens doet het tegenovergestelde. ’s Morgens vroeg wakker worden, vindt de avondmens nu juist een ramp. Dat heeft niets met luiheid te maken, het is zo door de natuur bepaald. De aanmaak van melatonine komt bij de avondmens pas later op gang. ‘Op tijd’ naar bed gaan, is voor avondmensen niet echt een optie. Vaak liggen ze dan nog uren wakker, wachtend op het moment dat de melatonine zijn werk doet.

Productie melatonine tussen 20 uur en 8 uur

’s Avonds rond de klok van 20 uur neemt de hoeveelheid melatonine toe. De productie van melatonine is dan net op goed op gang gekomen. De melatoninefabriek gaat nu echt aan het werk en draait gedurende de avond en nacht op volle toeren. De productie van melatonine bereikt zijn hoogtepunt tussen 2 en 3 uur ’s nachts. Vervolgens wordt er langzaam afgebouwd. Rond 8 uur in de ochtend komt de productie vrijwel tot stilstand. De hoeveelheid melatonine en de productie ervan volgen dus een vast ritme dat is afgesteld op het licht en donker worden. Nu kan het zijn dat melatonine niet volgens dit ritme wordt aangemaakt. In dat geval is de biologische klok verstoord.

Slaapstoornis: biologische klok in de war

Een slaapstoornis is meestal het gevolg van een ontregelde biologische klok. Wie wel eens een verre vliegreis heeft gemaakt, kan erover meepraten. Je hebt dan last van een jetlag. Je biologische klok is nog gewend aan het ritme van de plek waar je vandaan komt en heeft tijd nodig om aan de nieuwe omgeving (en tijd) te wennen. Een jetlag heeft in de regel nog meer impact wanneer je naar het oosten (dus vooruit in de tijd) vliegt. Toch hoef je niet eens heel ver weg te gaan, veel mensen klagen al over slaapproblemen bij het ingaan van de zomer- of wintertijd. Dat ene uurtje heeft al invloed op je biologische klok.

Vertraagd of vervroegd slaapfasesyndroom

Wanneer er sprake is van een vertraagd slaapfasesyndroom (delayed sleep phase syndrome), staat de biologische klok afgesteld op een later tijdstip. Omdat de productie van melatonine pas later op gang komt, is het slaap-waakritme verschoven. Het vervroegde slaapfasesyndroom (advanced sleep phase syndrome) kenmerkt zich daarentegen juist doordat je ’s morgens vroeg al wakker bent en vroeg in de avond al slaperig begint te worden. De hersenen beginnen in dat geval al aan het eind van de middag / begin van de avond melatonine te produceren. Extra melatonine gebruiken, kan zinvol zijn wanneer er sprake is van een stoornis in het melatonineritme.

Invloed op je werkzaamheden

Een slaapstoornis kan ook het gevolg zijn van je werkzaamheden. Ochtendmensen worden er niet vrolijk van als zij nog moeten werken in de avonduren. Ben jij een ochtendmens, maar werk je op onregelmatige tijdstippen in bijvoorbeeld de verpleging of de horeca, dan kan je bioritme daardoor danig in de war raken. Terwijl jij nog volop aan het werk bent, geeft je lichaam aan dat je zou moeten slapen of wanneer je na een late (nacht) dienst overdag nog aan het slapen bent, waarschuwt je biologische klok dat het eigenlijk tijd is om wakker te worden. Andersom kun je je voorstellen dat het voor een avondmens lastig is om een baan te hebben waarbij je vroeg moet beginnen. Helaas kan dit soms niet anders en zul je in dat geval moeten proberen om je biologische klok aan te passen aan de omstandigheden.

Biologische klok op tijd zetten

Het is mogelijk om je biologische klok aan te passen en op tijd te zetten. Eenvoudig is dat echter niet. Wanneer je tijdens een vliegreis een tijdsverschil van zo’n 7 uur moet overbruggen, heb je soms wel tot een week nodig voordat je lichaam helemaal gewend is aan het nieuwe ritme van dag en nacht. Je bent de eerste dagen dan ook behoorlijk moe en de kans is groot dat je sneller gestrest of geprikkeld bent. Het kan daarom geen kwaad om het even wat rustiger aan te doen.
Werk je in een ploegendienst dan is de biologische klok gelijk zetten ook best lastig. Je hebt de eerste dagen moeite om aan het avond / nachtritme te wennen. Wanneer dat net een beetje begint te lukken, zit je shift er alweer op. Tijdens je vrije dagen of dagdiensten moet je weer overschakelen naar een ander ritme. De een weet hier beter mee om te gaan dan de ander. Naarmate we ouder worden, neemt de productie van melatonine af. We hebben steeds meer moeite om ons aan te passen. Onze biologische klok raakt hierdoor sneller ontregeld.

Slaapmiddelen zijn verslavend

Wanneer je problemen hebt om in slaap te vallen, ben je wellicht op zoek naar slaapmiddelen die dat probleem kunnen oplossen. Misschien ga je er voor naar de huisarts. Deze schrijven je wanneer de problemen ernstig genoeg zijn soms slaapmedicatie (benzodiazepines) voor. Als de arts het beste met je voor heeft, zal een dergelijke kuur echter maar van korte duur zijn. Het is alom bekend dat wanneer je dit soort slaapmiddelen langer dan twee weken achter elkaar gebruikt, je er al verslaafd aan kunt raken.

Warme melk, kamillethee en valeriaan

Mensen die moeite hebben met slapen, zoeken daarom ook naar alternatieve slaapmiddelen. Een kopje warme melk of kamillethee voor het slapen gaan zijn inmiddels al klassiekers in de strijd tegen slapeloze nachten. Valeriaan wordt nog veel langer gebruikt. Het was al bekend in het oude Griekenland. Zo beschreven wijsgeren als Hippocrates en Dioscorides reeds de kalmerende werking van deze plant. Voordat halverwege de vorige eeuw verschillende farmaceutische slaapmiddelen werden geïntroduceerd, werd meestal valeriaan gebruikt als geneesmiddel tegen slaapproblemen.

Slaapfasen

Melatonine kopen

Melatonine is een relatieve nieuwkomer. Het gaat hier niet om een plant of kruid, maar om een synthetisch middel dat dezelfde eigenschappen heeft als ons lichaamseigen hormoon. Aangezien melatonine kopen tegenwoordig vrij eenvoudig is, vinden veel mensen deze ‘slaappillen’ een aantrekkelijke optie. Melatonine is dan ook in korte tijd vrij populair geworden en het aanbod in de vorm van (smelt) tabletten en capsules is inmiddels behoorlijk groot.

Zelf experimenteren met melatonine

Het aandeel van melatonine neemt op de slaapmarkt ondertussen een steeds belangrijkere plaats in. De meeste slaapdeskundigen zijn daar niet zo blij mee. Zij menen dat het zelf experimenteren met melatonine juist kan leiden tot meer slaapproblemen. Zo is voor een optimaal effect het tijdstip waarop je het inneemt belangrijk. Deskundigen menen dat je de pillen ongeveer 3 tot 5 uur voordat de concentratie melatonine in het bloed begint te stijgen, moet innemen. Maar hoe weet je wanneer je melatoninespiegel gaat stijgen? Daarvoor zou je jezelf eigenlijk eerst moeten laten testen in een slaapcentrum. Op de bijsluiters van de bij de drogist verkrijgbare melatoninepillen wordt doorgaans geadviseerd om het middel ongeveer een uur tot een half uur voor het slapengaan in te nemen. Veel mensen zeggen daar baat bij te hebben, maar of dat ook voor jou geldt, moet nog maar blijken. Wanneer je melatonineritme niet officieel is getest, zul je uiteindelijk dus toch zelf moeten uitvinden welk tijdstip voor jou het beste werkt.

Melatonine dosering beperken

Deskundigen hebben ook zo hun twijfels bij een hoge melatonine dosering. Sommige pillen die worden aangeboden, bevatten namelijk een hoog percentage melatonine dat wel kan oplopen tot 5.0 mg. Over het algemeen pleiten artsen voor een lage melatonine dosering. Zij wijzen erop dat een te hoge dosering nogal eens een averechts effect heeft. Ben je ’s ochtends nog erg slaperig, dan is de kans groot dat je een veel te hoge dosering melatonine hebt genomen. Daarnaast is het ook mogelijk dat het lichaam de melatonine onvoldoende afbreekt met als gevolg dat je overdag een hoge melatoninespiegel hebt. Daardoor raakt je bioritme van slag. Wat dus niet de bedoeling is.

Vrije verkoop melatonine is niet verboden

Enkele jaren geleden stelde de Inspectie Gezondheidszorg (IGZ), vanwege het aanbod op de vrije markt van veel hogere doseringen zelfs een verbod in op de verkoop van melatonine. Het IGZ vindt dat een melatonine dosering van 0,3 mg of hoger moet worden beschouwd als slaapmedicatie. Het zou daarom alleen op recept verkrijgbaar moeten zijn. De IGZ werd echter in een bodemprocedure door de rechtbank van Den Haag teruggefloten. Een algemeen verbod was niet aan de orde. IGZ mag, zo oordeelde de rechter, alleen per geval en product de vrije verkoop verbieden wanneer daar, nadat het middel is gecontroleerd en beoordeeld, aanleiding toe is.

Melatonine gebruiken? Laat je eerst goed informeren.

Hoewel melatonine dus vrij mag worden verkocht, ontbreekt het nogal eens aan een goede voorlichting omtrent slaappillen op basis van melatonine. Verkopers blijken niet altijd over de juiste kennis te beschikken die nodig is om consumenten adequaat van de juiste informatie te voorzien. Zo toont een filmpje van het tv-programma Radar een verkoopster die aangeeft dat je melatonine in een dosering van tot wel 10 mg per dag kunt gebruiken. (“U kunt maximaal 10 tabletten nemen.”) Ook in webwinkels wordt soms nogal makkelijk gedaan over de dosering. Het advies: “Begin met een tabletje van 0,1 mg en als dit niet werkt, neem dan twee tabletjes. Verhoog dit geleidelijk tot maximaal 5 mg”, klinkt ook niet echt als een overtuigend advies.

Melatonine bijwerkingen

Hoewel verschillende studies aantonen dat het gebruik van melatonine over het algemeen veilig is op korte termijn, zijn er wel de nodige vragen over de effecten op de lange termijn. Wat gebeurt er met de natuurlijke productie van melatonine door je pijnappelklier bij langdurig gebruik? Van melatonine zijn bijwerkingen bekend als hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid. Bij onder meer baarmoederhalskanker, leverziekte, reumatoïde artritis, leukemie of de ziekte van Crohn kunnen door het gebruik de symptomen van deze ziekten worden versterkt. Ook is voorzichtigheid geboden bij zwangerschap en wanneer borstvoeding wordt gegeven.

Melatonine ook bij een kind?

Wanneer je kind problemen heeft met slapen kan het verleidelijk zijn om direct naar de melatonine te grijpen. Fabrikanten hebben echter naar melatonine bij het kind geen onderzoek gedaan. Het middel is dan ook niet geregistreerd voor deze leeftijdsgroep. Zeker bij jonge kinderen is het gebruik af te raden. Je wilt als ouder tenslotte dat je kind een natuurlijk waak- slaapritme ontwikkelt en behoudt. Er kunnen allerlei oorzaken zijn waarom je kind niet goed slaapt. Het is beter om een arts te raadplegen in plaats van zelf te gaan dokteren. Vooral kinderen en jongeren met ADHD of autisme zouden baat hebben bij melatonine als slaapmedicatie. Bespreek in dat geval dan ook met de arts of extra melatonine een optie is voor jouw kind.

Melatonine

Ik kan niet slapen

Naar bed gaan, maar niet kunnen slapen terwijl je wel moe bent of midden in de nacht wakker worden en vervolgens niet meer kunnen slapen. Ken je dat gevoel? Je licht in je bed te woelen, je ziet de uren voorbijgaan terwijl je denkt ik kan niet slapen, waarom niet? Het gepieker helpt je geen steek verder, sterker het lijkt je brein alleen maar meer te activeren in plaats dat deze tot rust komt. Slecht slapen zonder dat je dit zelf wil, is geen pretje. Laten we eens bekijken wat er zoal gebeurt tijdens de slaap. Hoe het komt dat ‘ slaap lekker ‘ voor sommigen bijna klinkt als een belediging.

“Slapen is tijdverspilling”

Terwijl een niet gering deel van de mensheid kampt met slapeloosheid en dat als een reëel probleem ervaart, zijn er ook mensen die slapen eigenlijk maar tijdverspilling vinden. Het idee dat wij er ongeveer een derde van ons leven aan besteden, is voor hen een gruwel. Dit type mens wil optimaal van het leven genieten en er het maximale uithalen. Ondernemers en politici willen nog wel eens een uurtje minder slapen om maar zo min mogelijk tijd te verliezen. Slapen betekent tenslotte dat je niet productief kunt zijn, denken zij. Oud-politicus Jan Peter Balkenende ging er prat op dat hij toen hij premier was, gemiddeld maar een uur of 4 of 5 sliep per nacht. Volgens hem kon hij geen premier zijn als hij 7 uur per nacht zou slapen.

7 of 8 uur slapen

Uitzonderingen daargelaten is de gedachte dat je toe kunt met weinig slapen nogal misplaatst. Als volwassene heb je gemiddeld zo’n 7 of 8 uur slaap nodig per etmaal. Het absolute aantal uur dat je minimaal per keer zou moeten slapen, zou volgens deskundigen 6 tot 6,5 uur zijn. Wie langere tijd minder dan 6 uur slaapt, heeft te maken met een chronisch slaaptekort. Zo is er wetenschappelijk aangetoond dat de werking van je stofwisseling- en immuunsysteem al verstoord raakt na een week van minder dan zes uur slapen per nacht. Je lichaam maakt tijdens het slapen cytokine aan. Dit is een hormoon dat je nodig hebt voor je afweer waardoor je beter bent beschermd tegen infecties en andere kwalen.

Slapen is essentieel

Slapen is met andere woorden een essentieel onderdeel van ons leven. Wakker zijn en slapen, horen bij elkaar zoals de dag en de nacht. We kunnen alleen goed en gezond leven en optimaal functioneren als we voldoende slaap krijgen. Tijdens onze slaap vindt er onderhoud plaats. Het stelt je lichaam en geest in staat om te herstellen van de gedane inspanningen en weer genoeg krachten te verzamelen voor de nieuwe dag. Slapen is dus essentieel. Wanneer je voldoende nachtrust hebt, geniet je uiteindelijk ook veel meer van het leven overdag.

Weinig slapen is gevaarlijk en contraproductief

Slaaptekort is op termijn zelfs erg ongezond en ook nog eens gevaarlijk. Vermoeidheid speelt bijvoorbeeld bij zo’n 10 tot 15 % van de verkeersongevallen een belangrijke rol. Ook zorgt een tekort aan slaap voor concentratieverlies. Dat heeft vaak negatieve gevolgen voor je werk of studie. Je wordt er uiteindelijk minder productief van, je verliest het overzicht en je neemt vaker de verkeerde beslissingen. Ook ben je veel sneller gestrest. Een of twee uur langer slapen per nacht is dan ook geen tijdverlies maar juist tijdwinst. Je bent namelijk veel productiever omdat je meer energie hebt en helderder kunt denken.

Verschillende problemen door slaaptekort

Te weinig slapen kan voor allerlei lichamelijke ongemakken zorgen. Je huid lijdt eronder en geloof het of niet, je kunt er ook nog eens dikker van worden. Dit komt omdat je insuline huishouding in de war raakt waardoor je eerder bent geneigd om te grijpen naar een vette of zoete hap. Neemt de weinig slapende nachtbraker deze problemen misschien nog voor lief, de gevolgen van een slaaptekort worden nog een stuk serieuzer wanneer het leidt tot hartfalen of zelfs een hartaanval of een beroerte. Het risico op een hartaanval bij mensen met slaapproblemen ligt 27 tot 45 procent hoger dan bij mensen die daar geen last van hebben. Ook een ziekte als diabetes 2 ligt op de loer. Mensen die weinig slapen lopen bovendien meer kans op een depressie. Slaaptekort verandert namelijk het serotoninesysteem in je hersenen en daar word je somber van. Die somberheid kan vervolgens zulke vormen aannemen dat je depressief wordt. Een onderzoek onder jongeren wees uit dat de kans op een depressie bij adolescenten die hadden te kampen met slapeloosheid, tot wel vier keer zo groot was. Wanneer je eenmaal een depressie hebt, heeft dit vaak ook weer gevolgen en ga je nog slechter slapen.

20 procent van de Nederlanders heeft een slaapprobleem

De keuze om korte nachten te maken en weinig te slapen, is uiteindelijk persoonlijk. Je kunt het iemand niet verbieden. Wanneer je denkt dat je aan weinig uren slaap genoeg hebt, dan is dat jouw keuze en ben je zelf verantwoordelijk voor de eventuele gevolgen daarvan. Het komt echter ook regelmatig voor dat lekker slapen en goed uitrusten voor mensen een droom is die maar geen werkelijkheid wil worden. Volgens het Centraal Bureau van de Statistiek heeft een op de vijf Nederlanders van 12 jaar of ouder te maken met een slaapprobleem, zo bleek uit een dit jaar gepubliceerde enquête. Vrouwen blijken hier meer last van te hebben dan mannen. Naarmate mensen ouder worden nemen de problemen die zich zowel voordoen bij het in slaap vallen, doorslapen of te vroeg wakker worden, toe. Mensen uit de laagste inkomensklasse blijken gemiddeld twee keer zoveel problemen met slapen te hebben dan mensen uit de hoogste inkomensgroep.

Hoe verloopt de slaapcyclus

Je zult het vast wel eens hebben meegemaakt. Je ligt nog heerlijk te slapen, misschien ben je nog aan het dromen en opeens gaat de wekker. Word je me daar even ruw verstoord in je slaap. Je kunt je ogen nog nauwelijks open krijgen. Er bestaat dan een grote kans dat je nog bezig was aan een slaapcyclus. Wakker worden tijdens zo’n cyclus kan betekenen dat je moe en verdwaasd opstaat. Je maakt tijdens je slaap wel 4 tot 6 slaapcyclussen door. Die duren gemiddeld zo’n anderhalf tot twee uur. De cyclus verloopt kent verschillende fases die plaatsvinden volgens een vaste volgorde. Laten we de verschillende fasen eens op een rij zetten.

NREM 1: Overgangsfase van wakker zijn naar slapen

Dit is het stadium waarin je nog wakker bent, maar de eerste tekenen van slaap zich voordoen. Deze NTRM-slaap duurt maar een paar (3 tot 5) minuten. Tijdens het inslapen gaan je ogen langzamer bewegen, daalt je lichaamstemperatuur en ontspannen je spieren. Soms krijg je in deze fase ook een slaapstuip. Je voelt dan een korte schok door je lichaam en hebt het gevoel dat je valt. Het langzame bewegen van je ogen (Slow Eye Movement) is het tegenovergestelde van een snelle oogbeweging (Rapid Eye Movement) die optreedt tijdens REM slaap in de laatste fase van de cyclus. Fase 1 tot en met 4 wordt de NON-REM slaap (NREM) genoemd.

NREM2: Een wat diepere slaap

Voordat je uiteindelijk bij de REM slaap aankomt, doorloop je eerst nog een aantal andere fasen. NREM2 kun je beschouwen als het punt waarop je slaap echt begint. Het is een belangrijke fase want je brengt ongeveer de helft van je totale slaap in deze fase door. Dit duurt gemiddeld zo’n 30 tot 40 minuten. Hoewel je in dit stadium dus al slaapt, is dit nog redelijk licht. Wanneer je tijdens deze periode wakker wordt, kan het zomaar zijn dat je het gevoel hebt helemaal niet te hebben geslapen.

NREM3: Overgang naar diepe slaap

Het is nu tijd om van een lichte naar een diepe slaap te gaan. In deze korte overgangsperiode van 3 tot 8 minuten daalt je hartritme, ga je dieper ademhalen en ontspannen je spieren.

NREM 4: Diepe slaap

Je bent nu volkomen ontspannen en niet zo eenvoudig wakker te krijgen. Je hartslag is in deze fase, die ongeveer 20 minuten duurt, op zijn laagst. Ook je ademhaling is langzaam. Word je toch wakker tijdens deze fase dan ben je meestal totaal verdwaasd en duurt het even voordat je door hebt wat er allemaal aan de hand is. Dit onderdeel van de slaapcyclus is belangrijk omdat het je lichaam in staat stelt om te herstellen en nieuwe krachten op te doen. Hoe ouder je wordt, hoe korter deze fase duurt. Waardoor de slaap minder verkwikkend is dan bij jonge mensen. NREM 3 en 4 zijn nauw met elkaar verbonden en worden daarom ook gezien als één geheel.

REM slaap: Tijd om te dromen

Slapen wordt vaak geassocieerd met dromen. Dit komt echter alleen voor in het laatste stadium van de cyclus. Dromen doen we allemaal, en meerdere keren per nacht, ook al herinner je je er niets van. Gedurende deze fase zijn de spieren van je armen en benen zo goed als verlamd. Dat is eigenlijk wel zo veilig, want het voorkomt dat je tijdens een droom wild om je heen slaat of spontaan uit het bed springt. Hoewel je spieren dus in een staat van uiterste rust verkeren, zijn je ogen volop in beweging. Deze fase dankt dan ook zijn naam aan de rapid eye movement (R.E.M.). Je brein is zeer actief en verwerkt allerlei informatie, indrukken en herinneringen. Allerlei beelden van binnen worden geprojecteerd in een droom. Hierin is van alles mogelijk. Enige logica ontbreekt vaak.

Dromen slapen

Zijn dromen bedrog?

Dat je dromen niet al te serieus moet nemen, daar zijn zelfs liedjes over gemaakt. Toch is het nog maar de vraag of dromen bedrog zijn. Dromen nemen een loopje met de werkelijkheid, dat is zeker. Dat wil zeggen met de werkelijkheid zoals je die ervaart wanneer je wakker bent. Dromen trekken zich niets aan van de wetten van tijd en ruimte. Er kunnen in eenzelfde droom personen verschijnen die in het dagelijks leven elkaar nog nooit gezien hebben. Ook iemand die al is overleden kan in een droom weer helemaal levend zijn. Dromen zijn eigenlijk een soort film van je innerlijk, je gedachten, angsten, wensen etc. In de psychologie houden ze zich sinds Sigmund Freud zijn boek Die Traumdeutung publiceerde, bezig met het duiden van dromen. Dromen worden nog altijd gebruikt als hulpmiddel in de psychotherapie en kunnen een bijdrage leveren om de persoonlijkheid te begrijpen. Een nachtmerrie bijvoorbeeld, kan inzicht geven en van hulp zijn bij de behandeling van mensen met een trauma. Een nachtmerrie is overigens niet zelden het gevolg van slecht slapen. Wanneer je vaak wakker ligt, raakt de REM slaap verstoord. Dit kan er evenals narcolepsie, slaapapneu en het rusteloze benen syndroom (RLS) de oorzaak van zijn dat je nachtmerries hebt.

Slaapstoornissen nader uitgelegd

Narcolepsie: ontstaat wanneer je normale waak/slaappatroon is ontregeld. Hoewel patiënten ’s nachts soms wakker liggen, is het probleem vooral dat zij juist overdag de neiging hebben om te willen slapen. Mensen met narcolepsie voelen zich vaak erg moe. Soms is die vermoeidheid zo groot dat ze spontaan in slaap vallen. Het probleem komt voor ongeacht of iemand de nacht(en) ervoor slecht heeft geslapen of niet. Vaak gaat deze aandoening gepaard met geheugenklachten. Daarnaast is het vertonen van automatisch gedrag een typisch kenmerk. De persoon verricht wel allerlei (monotone) handelingen, maar lijkt dat te doen zonder alert te zijn. De buitenwereld reageert nogal eens met onbegrip op personen met narcolepsie. Ze worden aangezien voor lui of ongeïnteresseerd. De patiënt is echter niet in staat om de strijd aan te gaan met zijn momenten van vermoeidheid. Deze vinden vreemd genoeg juist plaats op ontspannen of monotone momenten.

Slaapapneu: kenmerkt zich door het feit dat je adem korte periodes stokt. Iedereen heeft er wel eens mee te maken. Heb je echter vijf of meer keer per uur zo’n ademstilstand dan wordt dat slaapapneusyndroom genoemd. Meestal gaat het om relatief korte periodes. Wanneer je langer dan 30 seconden niet ademt, dreigt er zuurstofgebrek en een CO2 overschot. (Normaal gesproken adem je zuurstof in en blaas je kooldioxide uit) Je krijgt daarom van je hersenen een signaal om wakker te worden. Dat gebeurt meestal met een schok. Vervolgens komt de ademhaling weer op gang. Het feit dat de adem stokt, is dus niet levensbedreigend, maar zorgt er wel voor dat je slecht slaapt. Het keer op keer even wakker worden, zonder dat je daar zelf overigens weinig van merkt, leidt er toe dat je niet voldoende toekomt aan de diepe slaap. Deze slaapfase is nu juist nodig om te herstellen. Mensen die lijden aan dit syndroom zijn daarom vaak moe overdag. Slaapapneu kan leiden tot andere complicaties zoals hoge bloeddruk, een beroerte of een hartaanval.
Om vast te stellen of je slaapapneu hebt, kun je terecht in een slaapcentrum. Hier wordt je slaapgedrag geanalyseerd. Ook andere slaap- en waakproblemen worden in het slaapcentrum onderzocht en behandeld.

Snurk: slaapapneu en snurken zijn nauw gerelateerd. Vooral bij het Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS) waarbij er tussen de ademstilstanden door vaak luid wordt gesnurkt. Door middel van een snurk app kan de snurker meten hoeveel hij heeft gesnurkt en zien of hij misschien dit syndroom aan het ontwikkelen is. Het snurkgeluid wordt meestal versterkt wanneer de symptomen ernstiger zijn. Snurkers kunnen daarnaast slapeloze nachten veroorzaken voor hun partners. Het snurkgeluid dat continu door de slaapkamer galmt, is voor menigeen een ware kwelling.

Rusteloze benen syndroom: bij deze slaapstoornis voelen mensen de drang om de onderbenen en knieën te bewegen, met alle gevolgen van dien voor de slaap. Patiënten hebben vooral ’s nachts, maar soms ook overdag, te maken met een jeukend, prikkelend of brandend gevoel dat zorgt voor rusteloze nachten waarin zij regelmatig wakker worden. De klachten treden op in rust en gaan meestal na beweging weer over. Sommigen gaan daarom meerdere keren per nacht uit bed om de benen te bewegen. Deze onderbrekingen van de slaap maken het overdag extra zwaar. Patiënten kampen vaak met vermoeidheid en slaperigheid.

Slaap Lekker

Te weinig slaap is voor velen een nachtmerrie. Niets zo lekker als slapen als een marmot, os of roos. Het liefst zonder onderbrekingen zodat je het optimale haalt uit de verschillende slaapfasen. Vroeger moet slapen een stuk eenvoudiger geweest zijn. Er was nog geen kunstlicht, laat staan tv’s, laptops en mobieltjes die continu licht verspreiden en onze melatonineproductie in verwarring brengen. Niet zo vreemd dus dat er vandaag de dag steeds meer mensen problemen hebben met het slapen.

Slaaptips

  • Het ligt voor de hand, maar niet iedereen neemt het advies even serieus: Zorg ervoor dat je comfortabel ligt. Een goede of slechte matras kan al voor het verschil zorgen.
  • Komt er veel licht van buiten je slaapkamer in? Neem dan maatregelen. De aanmaak van melatonine wordt gestimuleerd zodra het donker wordt, een te lichte slaapkamer kan dat verstoren. Zorg daarom voor een donkere kamer.
  • Neem je mobieltje niet mee naar bed. Nog even de sociale media checken, zorgt voor onnodig veel (blauw)licht. Bovendien activeert het je brein terwijl je aan het chatten bent of berichtjes aan het liken. Zet je mobiel ’s nachts uit! Niets zo storend als berichtjes ontvangen terwijl je slaapt.

Begrijpen waarom je slecht slaapt

Er zijn heel veel redenen waarom je slecht slaapt. Stress, depressie, overmatig alcoholgebruik, onregelmatig werk of een van de besproken slaapstoornissen, kunnen de oorzaak zijn dat slaap lekker voor jou meer een droom is dan werkelijkheid. Het is al een hele stap vooruit wanneer je zelf begrijpt waarom dat zo is. Je kunt dan gericht de strijd aan gaan met jouw slapeloosheid. In het geval dat heeft te maken met een tekort aan natuurlijke melatonine of omdat je bioritme is verstoord, dan is wat extra melatonine slikken zeker een optie.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.